صنایع دستی آذربایجان شرقی-تبریز


نام مستعار نویسنده : حمیدرضا عبدی

تاریخ انتشار : ﺳﻪشنبه , 06 فروردین 1398

تعداد بازدید : 81

صنایع دستی تبریز

صنایع دستی آذربایجان شرقی-تبریز

صنایع دستی آذربایجان شرقی - تبریز

 

بیوگرافی استان آذربایجان شرقی:

این استان با وسعتی بالغ بر۴۸۶۲۵۶ کیلومترمربع درشمال غربی ایران واقع شده است. 
این استان از شمال با رود ارس و جمهوری های آذربایجان – ارمنستان وایالت خود مختارنخجوان درغربش دریاچه ارومیه واستان آذربایجان و درجنوب – با زنجان و در شرق با کوه های سبلان – چهل مند و گردنه صائین هم مرزمی باشد. این استان , ۱۲ شهرستان  ۳۱, شهر , ۳۰ بخش  ۱۳۳, دهستان و۳۱۴۹ آبادی دارا می باشد. شهرستان تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی می باشد که از قدیمی ترین منطقه های ایران می باشد که مجموعه های تاریخی و مکان های باستانی و.... به دست آمده از محل های مختلف آن نشان بردیرینگی و قدمت تاریخی این شهر دارد. سارکن پادشاه آشوری ها درکتیبه خود از شهری به اسم اوشکایا که احتمالا همان اسکویی امروزه واز دژ و قلعه ای به نام تارومی که شاید تبریز باشد نام برده است. شرایط این منطقه ی حاصل خیز به دلیل وجود رودهای آجی چای و مهران رود  ,اقلیم معتدل  ,موقعیت ارتباطی فوق العاده مناسب و وجود منابع نفتی خیز زیرزمینی و موقعیت استراتژیکی آن – موقعیت مناسبی رابرای زندگی وتوسعه زندگی در این شهرفراهم کرده است . شاه اسماعیل صفوی درسال ۹۰۶ هجری شهرتبریز را پایخت ایران کرد. دردوره ی صفوی بسیارزیاد میدان جنگ عثمانی ها وایران قرارگرفت . در دوره فتحعلی شاه این شهرولیعهد نشین ایران شد. ازمراکز تاریخی و باستانی این استان می توان به کاخ شهرداری  ,عمارت ائل گولی , بقایای عمارت ربع رشیدی , خانه مشروطیت وقلعه آق گنبد (هلاکو) رامی توان نام برد و جازبه های طبیعی این استان شامل ارتفاعات سهند , ارتفاعات سلطان سنجر , ارتفاعات سلطان داغی ,ارتفاعات موروداغ , چشمه تاپ ثاپان , چشمه آب معدنی کندوان  ,غاراسکندر, دره لیقوان ,دره سعیدآباد , دریاچه قوری گول  ,جزیره اسلامی (شاهی) قلعه جوشین  ,حمام کردشت که در کناره رود ارس می باشد ارتفاعات کمتال و.... می شود. 


صنایع دستی استان آذربایجان شرقی :

صنایع دستی استان تبریز سفالگری ,سوزن دوزی , قالی بافی ,قلمزنی روی مس , کفش دوزی , کنده کاری , گلدوزی ,گلیم بافی , معرق کاری , منبت کاری , نقاشی روی سرامیک , نقره کاری و نگارگری می باشد. 

سفالگری (خاک سفید) سفالگری دراستان آذربایجان شرقی باخاک سفید بومی صورت می گیرد. دراین شیوه ساخت سفال به طور سنتی انجام می گیرد و عمدتا شامل ظروف کاربری مانند بشقاب , کاسه , نعلبکی ,پارچ آب , قوری , قندان و.... می شوند. این نوع سفال را با نوع لعاب ترانسپارانت بی رنگ و ترانسپارانت فیروزه ای صورت می گیرد و با استفاده ازروش های نقاشی , برجسته کاری , کند کاری و مشبک کاری زیبایی فراوان به این آثارتزریق می کنند. 


سوزن دوزی :

صنایع دستی تبریز - سوزن زنی

ازصنایع دستی استان آذربایجان شرقی که در بخش ممقان در پنجاه کیلو متری غرب شهرستان تبریزاز گذشته رایج داشته است. درسال های گذشته باتوجه به اینکه این هنر درآمدکمی داشته است به تدریج علاقه به این هنر کاهش پیدا کرد اما با تلاش سازمان صنایع دستی این صنعت دوباره رونق پیدا کرده است . در گذشته ماده اصلی سوزن دوزی ابریشم طبیعی بوده است که امروزه به جای آن از ابریشم صنعتی استفاده می کنند. 

 


قالی بافی :

صنایع دستی تبریز - قالی بافی

اساس بسیاری از مبابع در قرن ۳ هجری ,آذربایجان شرقی از بزرگترین مرکزهای بافت قالی وزیلو بوده است . هنر قالی بافی در دوره های سلجوقیان و ایل خانیان رواج کامل خود را داشته است . بافت این هنربراساس منیاتوری های نسخ خطی خمسه نظامی از آثارقاسم علی و بعضی از اثرهای دیگر که بیشترنقشهای قالی وطرز بافت آن را نمایش می دهند. در دوره تیموریان و سپس در دوره صفویه قالی بافی سیر تکاملی خودش را طی کرده بود و از نقشهای قالی این استان می توان به گل و بوته , سجاده ای ,ترنج و لچک , حیوانات , خصوصا نقش گل شاه عباسی اشاره کرد.از مراکز عمده قالی بافی در ایران تبریز را میتوان نام برد.میتوان گفت که هنر قالی بافی در ایران مدیون هنرمندان قالیباف و بازرگانان آذز بایجان هست. تولید این صنعت از نظر اقتصادی مورد اهمیت میباشد ویکی از اقلام صادراتی ایران است.

 


قلم زنی روی مس:

قلم زنی روی مس - صنایع دستی تبریز

قلم زنی روی مس در ایران به دو صورت انجام میگیرد یکی در سبک اصفهانی که در آن با استفاده از چکش روی مس نقش میزنند و ویژگی آن برجستگی های عمیقش میباشند و دیگری سبک تبریزی که این هنر با حرکت و فشار مچ دست ها صورت میگیرد که از ویژگی آن سطح صاف و کم عمق و ظریف آن میباشد. به تزئین و کندن نقش هایی بر روی اشیا فلزی به ویژه مس میگویند به عبارت دیگر ایجاد خط و نقش هایی توسط قلم و با ضربه چکش بر روی اجسام فلزی. در زمان قلم زنی ظرف فلزی را از محلول قیر و گچ پر میکنند که سرو صدای قلم کمتر به گوش برسد و هچنین از سوراخ شدن ظرف در زمان انجام کار جلوگیری کندو سپس نقوش مورد نظر را روی ظرف نقش میبندند. قلم های این هنر متنوع میباشند و اسامی خاص خود را دارند مثل قلم سایه و  قلم نیم بر. بع از اینکه نقش ها را ایجاد کردند قیرها را جدا کرده و روی شیار ها گرده زغال میریزند و روی ظرف را با روغن جلای سیاه پوشش میدهند و به این ترتیب نقش ها به شکل خط هایی تیره مشخص میشوند.


کفش دوزی:

صنایع دستی تبریز - کفش دوزی

از کفش های قدیمی تبریز میتوان از انواع گیوه, نعلین, اروسی, سگلی ,صندل, قندره و دهان لوچه ای را نام برد.چرم تبریز از مشهور ترین برندهای چرم میباشد که از قدیم تا الان طرفدار زیادی داشته است.

 


کنده کاری:

کنده کاری از صنایع دستی استان آذر بایجان شرقی که عمدتا بر روی چوب صورت میگیرد و چوب رابه شکل های مختلف  در میآورند.

 


گلیم بافی:

گلیم بافی تبریز

یکی دیگر از صنابع دستی استان آذربایجان شرقی گلیم میباشد که از انواع آن میتوان به زیرانداز که از ابریشم ,موی بز, پشم گوسفند و یا دیگر چهار پایان اهلی بافته میشود. از گلیم معمولا به شکل سنتی وبرای پوشاندن زمین –دیوار ویا رو انداز برای حیوانات باربر استفاده میشده است اما امروزه به عنوان پوششمدرن برای خانه ها  مورد استفاده قرار میگیرد. معروفترین گلیم این استان گلیم شاهسون میباشد که با نقش های بزرگ و برجسته از انواع دیگر گلیم تمایز داده میشود.دو نوع گیم در تبریز بافته میشود یکی گلیم دورو یا ساده و دیگری گلیم سوماک که به آن ورنی میگویند.


معرق کاری:

معرق کاری تبریز

یکی از صنایع دستی استان آذربایجان شرقی میباشد که از جله  هنرهایی است که قدمتش به دوره سلجوقیان برمیگردد. در شهرستان تبریز استادکاران زبر دستی با ظرافت و دقت نقش هایی را به صورت برجسته برروی سطح چوب یا سطوح دیگر پیاده میکنند واثرهایی فوق العاده تماشایی میسازند. ساخت این صنعت در شهر های دیگری مانند هرات ,یزد ,آران بید گل و... نیز رایج میباشد ولی در تبریز طرح ها ونقش های آن متفاوت میباشد و تنها مسجد معرق کاری شده فیروزه ای جهان در شهر تبریز به نام مسجد کبود قرار دارد.


تابلو سنگ:

تابلو سنگ

یکی دیگر از صنایع دستی استان آذر بایجان شرقی تابلو سنگ میباشد که چند سالی است در شهر تبریز رونق گرفته است و اثر های آن در بیشتر دیده میشوند. هنرمندان تبریزی با ظرافت و دقت با استفاده از سنگ ریزه های طبیعی تابلوهایی را میسازند که در عین زیبایی دارای دوام و ماندگاری بالایی هستند.


حجاری سنتی:

صنایع دستی تبریز -  حجاری

از قدیم هنر حجاری سنتی در ایران دارای جایگاه خاصی بوده است و حجاری نوعی حکاکی روی سنگ میباشد که برای انجام آن از برش سنگ و زدن طرح روی آن با قلم نقش ونگار مورد نظر را رسم مینمایند و در آخر آن را پرداختد میکنند.

 

نگار گری:

صنایع دستی تبریز -  نگار گری

از مکاتب نگار گری در ایران مکتب تبریز را میتوان نام برد که در دوره ایلخانان در شهر تبریز به وجود آمده است.


نقره کوبی :

نقره کوبی تبریز

طبق منابع تاریخی نقره کوبی در تبریز از زمان های قدیم وجود داشته است ولی در زمان سلجوقیان و مغول ها به اوج زیبایی خود رسیده بوده است. این هنر در تبریز بیشتر بر روی تسبیح هایی مخصوص از جنس هسته ی میوه آووکادو ,چوب سیر, عناب, آبنوس و صندلوس انجام میگرفته است.


اشتراک گذاری




نظرات(0)


برای نوشتن نظر خود باید وارد سایت شوید.

جستجو





هر چیزی که در مورد هنر و صنایع دستی باید بدانید.
>