صنایع دستی زنجان-زنجان


نام مستعار نویسنده : حسین حسینی

تاریخ انتشار : جمعه , 07 تیر 1398

تعداد بازدید : 78

صنایع دستی زنجان

صنایع دستی زنجان-زنجان

صنایع دستی زنجان - زنجان

 

بیوگرافی استان زنجان:

نام این استان عربی شده کلمه زنگان است. مردم بومی این استان هنوز هم کلمه‌ی زنگان را مورد استفاده قرار می‌دهند، مرکز این استان شهر زنجان و این شهر در دره زنجان چای و سر راه شوسه و راه آهن تهران به تبریز واقع شده است. استان زنجان از شمال با شهرستان طارم و خلخال و میانه، از شرق با سلطانیه و طارم، از جنوب با خدابنده و ایجرود و از غرب با شهرستان ماه نشان هم مرز است.

یکی از تاریخ نگاران نامدار بنیاد این شهر را از اردشیر بابکان و سردودمان ساسانیان ذکر کرده است و نام نخست این شهر را شهین دانسته البته منبع موثقی مبنی بر اینکه کلمه شهین به زنجان نسبت داده شده وجود ندارد. در لغت نامه دهخدا نیز درباره کلمه شهین این چنین نوشته شده که شهین نام شهر زنگان است که این شهر را اردشیر بابکان بنا نموده است.

از نام‌های دیگر این استان می‌توان خمسه را نام برد که اطلاق این کلمه به این منطقه در متن‌های جغرافیایی به دوران قاجار مربوط می‌شود. اولین نظر درباره دلیل اطلاق این اسم وجود طوایفی از ایلات پنج گانه در این منطقه است؛ در لغت نامه دهخدا درباره کلمه زنگان این چنین آمده است که این شهرستان از پنج بلوک به نام‌های بخش حرمه، بخش ابهر رود، بخش قیدار، بخش ماه نشان، بخش سرداران و... تشکیل شده است. در این بخش بندی اسمی از بخش‌های ایجرود و زنجان رود که جز خمسه‌اند برده نشده است به همین دلیل این نظریه همراه با شک است.

شهر زنجان برای دومین بار در پاییز سال ۶۲۸ هجری قمری توسط فتنه مغول تخریب شد و شدت این تخریب به حدی بود که این شهر برای زمانی کوتاه غیر قابل حیات شد؛ دلیلش انتخاب سلطانیه برای پایتختی در دوره ایلخانی گسترش این شهر در دوره غازاخان و خدابنده و همین ‌طور نزدیکی این دو شهر به هم بود که باعث از کار افتادگی و غیر قابل حیات بودن شهر زنجان شد. شهر سلطانیه بعد از سقوط حکومت ایلخانی به دلیل قرار نداشتن شهر بر سر راه‌های تجاری و همین‌ طور عدم وجود جاذبه‌های شهر سریع‌تر از آباد شدنش ویران شد و از کار افتاد این خود دلیلی برای شکوفایی دوباره شهر زنجان بود. شهر زنجان بعد از این توسعه دوباره مورد حمله و یورش امیر تیمور گورکانی قرار گرفت که این بار تمام اهالی شهر قتل عام و شهر به طور کلی با خاک یکسان شد. در بیشتر منابع موجود گفته شده است که شهر زنجان در دوران صفویه که آرامش بر منطقه حاکم شده بود دوباره جان گرفته و حیات در آن رونق گرفته است.

استان زنجان - شهر زنجان

صنایع دستی استان زنجان:

ملیله کاری:

از صنایع دستی بومی استان زنجان ساخت وسایل نقره‌ای و به ندرت طلائی به صورت ملیله است که در اوایل تنها در زنجان رایج بود اما در زمان رضا خان تعدادی از هنرمندان این صنعت به تهران و اصفهان مهاجرت کرده و این هنر را در آنجا رواج دادند. صنعت ملیله کاری به دوره هخامنشیان باز می‌گردد؛ در این زمان این صنعت مختص اشراف و درباریان بوده است که در تزئین انواع پایه‌های استکان، سینی، قاشق و چنگال غذا و چای خوری، کاسه، گلدان، قاب عکس و... به کار می‌رود.

صنایع دستی زنجان - ملیله کاری

چاروق دوزی:

چاروق دوزی از دیگر صنایع دستی زنجان بوده که هنرمندان زنجانی در تولید آن مهارت ویژه‌ای دارند. چاروق زنانه بوده و جنبه تشریفاتی دارد. چاروق پاپوشی است دارای کفی چرمی با رویه‌ای از ابریشم و زری و سیم گلابتون همراه با منگوله که طبق منابع تاریخی‌اش قدمتی ۲۰۰۰ ساله دارد.

صنایع دستی زنجان - چاروق دوزی

چاقو سازی:

مشهور ترین سوغاتی زنجان چاقوهای خوش تراش و زیبای این شهر است که از اول به صورت دستی ساخته می‌شده است در این شهر. تاریخچه ساخت چاقو به دوره هخامنشیان برمی‌گردد. در زنجان معدنی نمکی کشف شد که مردانی نمکی که همه آن‌ها داس و ابزار جنگی بر دست داشتند که این‌ها نشان می‌دهد که قدمت چاقو به شش هزار سال پیش باز می‌گردد. در زنجان بیش از ۲۰۰ نوع چاقو یافت می‌شود که در این بین چاقوهای آشپز خانه برای خود دنیایی دیگر دارند.

چاقوهای زنجان به تیزی زیاد شهرت دارند و دلیلش هم این است که برای ساخت آن‌ها از دسته‌های نشکن و نسوز و تیغه‌های ضد زنگ استفاده می‌شود. علاوه بر چاقو قند شکن، قیچی، دشنه و قداره نیز جزو سوغات زنجان است.

صنایع دستی زنجان - چاقو سازی

مسگری:

صنعت مسگری در زنجان همانند دیگر صنایع در این استان از قدمت زیادی برخوردار است به طوری که قدمت آن را به ۱۰۰۰ سال قبل از ساسانیان مربوط می‌دهند. مسگری در زنجان مخصوصاً قلم زنی روی مس که همان نقش زدن روی و ظروف است طی این سال‌ها دستخوش تغییرات زیادی شده و متأسفانه از رونق سال‌های قبل خبری نیست. مس زنجان را می‌توان از نوع کنده کاری آن تشخیص داد. از انواع ظروفی که روی آن‌ها نقش می‌زنند و باعث زینت منازل می‌شود می‌توان آفتابه و لگن، قابلمه و تشت را نام برد.

صنایع دستی زنجان - مسگری

قالی بافی:

از صنایع دستی پر شهره زنجان قالی بافی است که قدمتش در این استان به دوره ساسانیان برمی‌گردد. از مشهورترین قالی‌های این استان می‌توان بیدگینه رانام برد که فرشی است پر از طبیعت همراه با چهار لچک و ترنجی شش ضلعی و متنی پوشیده از گندم زار؛ بیدگینه در بازار محدود است اما غلط ماهی – تخته ماهی- قلتوق- خمسه و چارقات بیشترند. قالی افشار زنجان نیز از فرش‌های پر طرفدار در کل ایران است به طوری که طرح و رنگش و همین‌طور دوامش شهره عام و خاص است. در سال بیش از ۶۰۰۰۰ تخته فرش در سراسر این استان بافته می‌شود.

صنایع دستی زنجان - قالی بافی

شیرینی‌های زنجان:

زنجانی‌ها نانی معروف به اسم نان اِردک دارند که نانی است تقریباً شیرین که هم همراه با غذا و هم همراه با چای صرف می‌شود و موادی ساده و طرز تهیه‌ای بسیار ساده دارد؛ مواد مورد استفاده آن آرد نان بربری، تخم مرغ، شیر، شکر، بکینگ پودر و روغن است.

سوغات زنجان - شیرینی های زنجان - اردک

دیگر شیرینی معروف زنجان شستی است که معروفیت زیادی دارد. شستی شیرینی ساده‌ای است که از آرد، پودر قند و کره درست می‌شود.

سوغات زنجان - شیرینی های زنجان - شستی

همچنین زنجانی‌ها شیرینی دیگری به اسم انگشت پیچ دارند که همراه با چای صرف می‌شود و مواد تشکیل دهنده‌اش سفیده تخم مرغ، گلاب، شکر و آب است این مواد را آن‌قدر هم می‌زنند تا شبیه عسل سفت شود.

سوغات زنجان - شیرینی های زنجان - انگشت پیچ

از دیگر سوغات‌های زنجان می‌توان گیوه، جوراب و دستکش، لباس‌ها و پارچه‌های سوزن دوزی، نمد، ظروف سفالی، کیسه حمام و تابلوهای خاتم را نام برد.


اشتراک گذاری




نظرات(0)


برای نوشتن نظر خود باید وارد سایت شوید.

جستجو





هر چیزی که در مورد هنر و صنایع دستی باید بدانید.