صنایع دستی گیلان-رشت


نام مستعار نویسنده : حسین حسینی

تاریخ انتشار : جمعه , 10 خرداد 1398

تعداد بازدید : 90

صنایع دستی گیلان

صنایع دستی گیلان-رشت

صنایع دستی گیلان - رشت

 

بیوگرافی استان گیلان:

استان گیلان به علت موقعیت خاص جغرافیائی و قرار گرفتن در مجاورت دریای خزر و داشتن مناظر طبیعی و جنگل‌های انبوه، هرساله مورد بازدید عده زیادی از مردم سایر نقاط قرار می­گیرد، مخصوصاً در فصل تابستان این استان یکی از پرجمعیت‌ترین مناطق کشور می‌گردد و نسبت درصد توریست داخلی و خارجی که در فصل تابستان به این منطقه مسافرت می­کنند از تمام استان‌های دیگر بیشتر است بنابراین تا اندازه‌ای صنایع‌دستی استان گیلان شناخته‌شده است و هر مسافری که از استان گیلان مراجعت می‌کند احتمالاً رهاوردی از صنایع‌دستی استان گیلان همراه خود دارد.

از صنایع‌دستی استان گیلان می‌توان به نازک‌کاری چوب، قلاب‌دوزی، بامبو، حصیربافی و تا حدی پشم‌بافی و ابریشم‌بافی دستی است که هرکدام به‌نوبه خود از ذوق و استعداد هنر مردم این منطقه سرچشمه می­گیرد اشاره کرد. مردم استان گیلان بیشتر به کار زراعت مشغول‌اند و در فصولی از سال که زراعت به نیروی انسانی احتیاج نداشته باشد به کارهای هنری و صنایع‌دستی اشتغال می‌ورزند؛ و با خلق آثار هنری، کار مهمی را در راستای عرضه و شناساندن صنایع‌دستی استان گیلان به بازارهای داخلی و خارجی انجام می‌دهند و منبع درامد جدیدی برای مردم استان گیلان به وجود می‌آورند.

همان‌طور که گفته شد کار اصلی مردم استان گیلان زراعت است و صنایع‌دستی به‌صورت کار فصلی مردم می‌باشد و در مواقع بیکاری که معمولاً فصل زمستان است به ساخت محصولات دستی می‌پردازند. ولی ضمناً در بعضی رشته‌ها عده‌ای صنعتگر وجود دارد که تهیه و ساخت محصولات دستی اشتغال و حرفه آن‌ها است که در این مقاله سعی شده بیشتر به آن‌ها پرداخته شود.

استان گیلان - شهر رشت

لوازم چوبی (نازک‌کاری چوب):

نازک‌کاری و ساختن اشیاء چوبی ازجمله صنایع‌دستی استان گیلان است که در شهر رشت رایج بوده که در کارگاه‌های حرفه‌ای به آن پرداخته می‌شود و محصولات مختلف از قبیل ظروف سالادخوری، شکلات خوری، گلدان، نمک‌پاش، سینی، کاسه و بشقاب، مجسمه و بشقاب‌های نقاشی شده سیاه‌قلم و رنگی و غیره تهیه می‌نمایند؛ و مهم‌ترین ماده اولیه آن‌ها چوب است که در استان گیلان فراوان می­باشد.

صنایع دستی گیلان - صنایع دستی رشت - نازک کاری چوب

ابزارهای رشته نازک‌کاری چوب و موارد مصرف آن‌ها:

 ازجمله ابزارهای مهمی که در این رشته مورداستفاده قرار می­گیرد شامل موارد زیر است.

گونیا که برای هماهنگ کردن زاویه‌ها با یکدیگر استفاده می­شود.

کولیس که برای تعیین ضخامت و عمق چوب مورداستفاده قرار می­گیرد.

انواع اره که از آن برای قطع کردن چوب استفاده می­شود.

مغار که یک ابزار دوقسمتی متشکل از دسته و تیغه است که جنس دسته آن چوب و تیغه آن فولادی است و انواع گوناگونی دارد که از آن برای ایجاد خراش و شیار روی چوب مورداستفاده قرار می­گیرد.

سوهان که برای صاف کردن قطعات ظریف مورداستفاده قرار می­گیرد و در دو شکل صاف و دسته کج موجود است.

لیسه ابزاری است از جنس فنر فولادی که آن را در اشکال مختلف و متناسب با کار موردنظر برش داده و تیز می­کنند و از آن در پایان کار برای پرداخت و یکسان کردن اثر نهایی مورداستفاده قرار می­گیرد.

بامبو:

از دیگر صنایع‌دستی استان گیلان می‌توان به بامبو اشاره کرد که در فارسی به نی خیزران شهرت دارد و در دامنه‌های با رطوبت بالا روییده یا کشت می­شود و موارد مصرف ان استفاده برای تغذیه، استفاده به‌منظور تهیه کاغذ و اشیا چوبی و کاشت در اطراف مزارع و باغ‌ها به‌منظور حفاظت از محل است. تهیه محصولات بامبو در شهرستان‌های رشت و لاهیجان متداول می­باشد که ظروفی مختلف از قبیل شکلات خوری، میوه‌خوری، جای نان، آباژور و غیره تهیه می­شود. برای تهیه ظروف بامبو از نی مخصوصی به نام خیزران که در نواحی لاهیجان و رشت در مرداب‌ها و اطراف رودخانه به‌طور طبیعی می‌روید استفاده می‌گردد. این صنعت به علت بالا بودن سطح دستمزد و کم‌ارزش بودن ابزار کار و مواد اولیه قابل توسعه و گسترش است و اکثر مردمان مناطق شمالی کشور به این هنر دست دارند.

صنایع دستی گیلان - صنایع دستی رشت - بامبو

قلاب‌دوزی(رشتی دوزی):

قلاب‌دوزی (رشتی دوزی) یکی دیگر از صنایع‌دستی استان گیلان می‌باشد که سابقه تاریخی زیادی را در استان گیلان دارد و در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. رشتی دوزی یک نوع از رودوزی‌های سنتی است که پارچه را با نخ‌های ابریشمی رنگی و چشم‌نواز تزئین می­کنند. این هنر سابقاً در رشت خیلی رایج بود و کارگاه‌های متعددی در این رشته دایر بوده است، ولی اخیراً تعداد کارگاه‌ها فوق‌العاده کم شده و هنرمندان این رشته که سابقاً دارای فعالیت زیادی در این زمینه بودند از این کار دست کشیده‌اند.

صنایع دستی گیلان - صنایع دستی رشت - قلاب دوزی - رشتی دوزی

شیوه کار رشتی دوزان:

قلاب دوزان طرحی را که می‌خواهند روی پارچه قلاب‌دوزی کنند ابتدا آن را روی کاغذی با سایز بزرگ‌تر می­کشند و سپس خطوط طرح را یا سوزن و بافاصله کم از هم سوراخ می‌کنند و سپس کاغذ را رو پارچه می‌گذارند و مقداری گچ روی آن می‌ریزند و آن را روی کاغذ پخش می‌کنند تا گچ از سوراخ‌های کاغذ گذشته و روی پارچه بنشیند و پس از برداشتن کاغذ از روی پارچه طرح بر روی ان قلم‌گیری شده و قلاب دوز با قلاب شروع به دوخت می­کند.

ابزار کار و مواد اولیه قلاب‌دوزی (رشتی دوزی):

 مواد اولیه قلاب‌دوزی ماهوت و نخ ابریشم طبیعی است و ابزار کار قلاب‌دوزی میله‌ای فلزی نازک که قلابی تیز در انتهای ان وجود دارد و جریده است.

کاربردهای قلاب‌دوزی (رشتی دوزی):

رشتی دوزی هنری است که برای تزئین سجاده، جا قرانی، لبه پرده، زیرلیوانی، رویه میز، رویه کوسن، رویه دمپایی زنانه و ... مورداستفاده قرار می­گیرد؛ و معمولاً از طرح‌ها و نقش‌هایی که در این هنر بیشتر مورداستفاده قرار می­گیرد عبارت است از بازوبندی، بته‌جقه ترمه­ای، گل بادامی، بته‌جقه قهر و آشتی، گل‌وبوته و ... .

حصیربافی:

حصیربافی یکی از صنایع‌دستی بومی و معروف استان گیلان می­باشد که از دیرباز تاکنون در نقاط مختلف استان گیلان رواج داشته است؛ و بیشتر در بندر انزلی و آب کنار به تولید این صنایع‌دستی پرداخته می­شود و محصولات این منطقه از کیفیت بهتری برخوردار است. گیاهان مورداستفاده در حصیربافی در اواخر فروردین‌ماه شروع به روییدن می­کند و در فصل تابستان برای استفاده آماده می­شود.

صنایع دستی گیلان - صنایع دستی رشت - حصیربافی

موارد مصرف حصیر:

حصیر در اندازه‌ها و اشکال گوناگون بافته می­شود و مصارف گوناگونی مانند کلاه، زنبیل، سفره، سبد، آب کش و زیر داغی حصیری است که در تقریباً در تمام منازل گیلانی‌ها یافت می­شود؛ و از بارزترین محصول حصیری گیلان به کلاه آفتابی حصیری می­توان اشاره کرد که در همه نقاط کشور نمایان است.

ابزارهای مورداستفاده در حصیربافی:

ابزارهایی که در صنعت حصیربافی استفاده می­شود ابزاری ساده مانند داس، انواع کارد، اره، رنده، انبردست، قیچی، سوزن، درفش و سنگ نفت است که از این ابزارها برای قطع گیاهان و آراستن آن‌ها استفاده می­شود.


اشتراک گذاری

کلمات کلیدی :
صنایع دستی گیلان-رشت



نظرات(0)


برای نوشتن نظر خود باید وارد سایت شوید.

جستجو





هر چیزی که در مورد هنر و صنایع دستی باید بدانید.
>