صنایع دستی مازندران - ساری


نام مستعار نویسنده : مهدی مرادی

تاریخ انتشار : جمعه , 06 اردیبهشت 1398

تعداد بازدید : 0

صنایع دستی مازندران

صنایع دستی مازندران - ساری

صنایع دستی مازندران - ساری

 

بیوگرافی استان مازندران:

استان مازندران دارای ۲۲ شهرستان ۵۱ شهر است. برای رفتن به شهرهای غربی این استان باید از جاده‌های پرپیچ‌وخم چالوس به سفر بروید و اگر می‌خواهید به سمت شرق این استان بروید باید از جاده فیروزکوه یا جاده هراز استفاده کنید. مازندران یکی از مهم‌ترین استان‌های صنعتی کشور است که این استان نیز رتبه نخست گردشگر پذیری کشور را دارا است. باستان شناسان با کشف‌های که از غارهای هوتو و کمربند به دست آورده‌اند فهمیدند که زندگی انسانی ۷۵ هزار سال پیش‌ازاین نیز وجود داشته است. مازندران یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های باستان‌شناسی در خاورمیانه دانسته‌اند. استان‌های سمنان تهران گلستان که درگذشته باهم مازندرانِ بزرگ را تشکیل داده بودند هرکدام در سال‌های ۱۳۷۶، ۱۳۵۵، ۱۳۴۹ از مازندران جدا شدند

استان مازندران به مازندرانی می‌شود مازرون. بیشتر مردم مازندران زبان فارسی را می‌فهمند و به این زبان صحبت می‌کنند البته زبان‌اصلی این استان طبری یا مازنی است.

مازندران امروزه بخشی از سرزمین گسترده‌ای است که در متن‌های تاریخی از آن بانام فراشوراگر وپتیسخوارگر نام‌برده‌اند.

از جاذبه‌های گردشگری این استان می‌توان به غار اسپهبد خورشید، خانه نیما یوشیج، برج دیدبانی بابل، سواحل زیبای بابلسر، برج لاجیم، باغ شاه، کاخ مرمر، اسپه چال در بهشهر، علم‌کوه، دریاچه میانه را نام برد.

استان مازندران - شهر ساری

صنایع‌دستی استان مازندران:

سه اصل هنر فرهنگ و صنعت در صنایع‌دستی استان مازندران وجود دارد. صنایع‌دستی استان مازندران بیانگر صنعت و هنر گذشتگان و بیانگر ذوق افراد ساکن دریای مازندران است و تجلی‌گاه مقدار قابل‌توجهی از هنر و خلاقیت قوم‌هایی است که با این صنایع سروکار دارند. صنایع‌دستی استان مازندران دارای ویژگی‌های شاخصی است که به‌عنوان یک پیام‌رسان از فرهنگ و تمدن ایران در سطح جهان نقش ایفا می‌کند.

طبق تحقیقات باستان‌شناسان قدمت صنایع‌دستی استان مازندران به قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد. شاهد این کشف غار کمربند و هوتو در بهشهر و شی‌ءهای به‌دست‌آمده از آن‌که به ۶ هزار سال پیش از میلاد برمی‌گردد گواهی از آن دارد که مردم آن عصر به فن ریسندگی و تبدیل پشم به نخ دارد.

همچنین وجود مصنوعات سنگی، سنگ تراشیده‌های مسی، سفالی و مفرغی زرین حکایت آن دارد که تولید لوازم‌خانگی توسط مردم استان مازندران درگذشته بوده است.

نقش‌های قالی کلاردشت بیانگر طبیعت و زیبا و درعین‌حال کوهستانی سخت هستند.

زیراندازهای دست بافه بافندگان مازندرانی و صنایع‌دستی مربوط به سفال، کوزه، سرامیک، منبت، معرق، سوزن‌دوزی‌ها، خاتم، کنده‌کاری‌ها، اشکال و اجسام ساخته‌شده در استان مازندران ایمان عشق محبت و آرامش را به مخاطب خود بروز می‌دهند. از انواع صنایع‌دستی استان مازندران می‌توان به قالی‌بافی، گلیم‌بافی، جاجیم چه بافی، بافت گلیم چه، چوقا، شمد و ملحفه، سوزن‌دوزی، رنگرزی و چاپ سنتی، سفالگری و سرامیک‌سازی، سازه‌های پوست و چرم هنرهای مرتبط با فلز، هنرهای مربوط به چوب، حصیربافی، طراحی سنتی و نگارگری، صحافی و صنایع‌دستی عروسک‌سازی می‌توان نام برد.

قالی‌بافی و گلیم‌بافی از صنایع‌دستی اصلی استان مازندران نیست ولی در آنجا بافته می‌شود. درحالی‌که فرش در بعضی از منطقه‌ها حرف اول را میزند در استان مازندران شهرت خود را به سایر صنایع‌دستی این استان واگذار کرده و نقشه‌های که در مازندران بافته می‌شوند مربوط به سایر استان‌ها هست.

در ادامه برخی از صنایع‌دستی استان مازندران را معرفی می‌کنیم:

دستبافی (نساجی سنتی):

امروزه در استان مازندران دستباف‌ها انواعی از پارچه‌ها و برخی زیراندازها و جاجیم چه و روتختی روسری و... می‌باشند. یکی از مراکز مهم پارچه ابریشمی در استان مازندران رامیان است. برخی از دستبافان از دستگاه‌هایی ساده بافندگی مانند دو وردی و چهار وردی استفاده می‌کنند و بعضی از آنان از دستگاه‌های ژاکار دستی و تک فاز و سه فاز استفاده می‌کنند.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - دستبافی (نساجی سنتی)

قالی کلاردشت:

قالی کلاردشت قالی است که در مازندران و حتی در ایران ناشناخته است و حتی بین تجار نیز ناآشناست و این قالی در بازار داخلی کشور به‌طورکلی خریدار اندکی دارد و فقط گروهی از تجار آن را صادر به کشورهای اروپایی می‌کنند.

روستای مکارود دارای معروف‌ترین قالی کلاردشت است و این قالی درشت باف است و به قالی خرسک معروف است. قالی کلاردشت نقش‌هایش به‌طور ذهنی است و عمدتاً بدون نقشه است. از نقش‌های قالی کلاردشت نقش جنگل صندوقی رودبارکی گل سینی مجسمه‌ای شمله سیخ کبابی چخماقی عینکی رسولی رامی توان نام برد.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - قالی کلاردشت

سفالگری و سرامیک‌سازی:

سفالگری از صنایع‌دستی بسیار رایج استان مازندران است. خاک رس در این منطقه بسیار یافت می‌شود. و به دلیل وجود خاک رس از صنایع‌دستی رایج استان هست. کلاگر محله، جویبار، چالوس، تنکابن و برخی از روستاهای بابل و آمل از معروف‌ترین مراکز سفالگری استان مازندران هستند.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - سفالگری و سرامیک سازی

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - سفالگری و سرامیک سازی

حصیربافی:

حصیربافی نیز ازجمله صنایع‌دستی استان مازندران هست که امروزه بیشتر جنبه خودمصرفی دارد و بیشتر در غرب استان رایج است. در استان مازندران از نوعی حصیر به نام (کوب) برای بافت زیرانداز استفاده می‌شود

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - حصیر بافی

طراحی سنتی و نگارگری:

طراحی سنتی و نگارگری سنتی ازجمله صنایع‌دستی استان مازندران است که تولید و عرضه ان محدودشده است.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - طراحی سنتی و نگارگری

کنده‌کاری روی چوب:

امروزه در استان مازندران به دلیل شرایط محیطی و وجود جنگل‌های زیاد تولید صنایع چوبی مرسوم است. از اشیاء کنده‌کاری‌شده می‌توان پیمانه، ظرف شیر، صندوق، تخته شطرنج و یا تخته‌نرد، مجسمه‌های حیوانات و قندان را می‌توان نام برد. چوب مورداستفاده برای کنده‌کاری چوب درخت‌های گردو و فوفل و راش و انار سرخ و انار زرد و افرا هست ولی برای کارهای ظریف از چوب گلابی استفاده می‌کنند.

یکی از هنرهای منبت‌کاران درگذشته ساخت قالب‌های مشبک درو پنجره بود که بعضی‌اوقات فضای بین گره‌ها را با شیشه‌رنگی پر می‌کردند این گره‌ها را قامه می‌نامیدند.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - کنده کاری روی چوب

نمدمالی:

نمدمالی یکی دیگر از صنایع‌دستی پرطرفدار استان مازندران است. درست کردن نمد بر پایه دو خاصیت پشم است یکی جعد یابی و دیگری پوسته‌ای شدن.

نمدمالی در اکثر مناطق استان مازندران رواج دارد مخصوصاً روستای کجور و روستاهای اطراف رامسر. پسم گوسفند به رنگ‌های طبیعی سیاه‌ و سفید و قهوه‌ای ماده اصلی نمد هست که برای نقش اندازی در آن از پشم رنگ‌شده شیمیایی استفاده می‌کنند.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - نمدمالی

لاک تراشی:

در منطقه‌های روستایی و جنگلی لاک تراشی قابل‌توجه هنرمندان بوده و انواع سازه‌های آن برای نیاز زندگی روزمره ساخته می‌شده. هنرمندان با استفاده از ریشه و تنه درخت و بدون مورداستفاده قرار دادن ابزارهای امروزی ظروفی چوبی مثل جوله قاشق، قند چوله، ملاقه، کلز، لاک دانه تولید می‌کردند.

از درختان راش افرا توسکا ملچ شمشاد ممرز انجیلی برای این کار استفاده می‌کنند ظرف‌هایی که از ریشه‌ی درختان ساخته می‌شود سبک‌تر هستند و در مقابل سرما و گرما ترک برنمی‌دارند و مقاوم‌اند. لاک تراشان اعتقاددارند ظرف‌هایی که از ریشه درختان ساخته می‌شود اگر خوب نگه‌داری شوند عمر بالای صدسال دارند.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - لاک تراشی

 برخی از ظرف‌های چوبی که در مازندران مورداستفاده قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

دانه پاش: به‌جای سینی برای تمیز کردن و پاک کردن برنج و حبوبات استفاده می‌شوند.

جوله: وسیله ایست شبیه پارچ آب با گردنی باریک و دهانی گشاد که در قدیم برای دوشیدن شیر و نگه‌داری انواع مواد لبنی استفاده می‌شد. از نقش‌های معمول روی بدنه‌ی جوله می‌توان به نقش مارپیچ نقش زنجیره‌ای و نقش حلوایی اشاره کرد. بزرگ‌ترین نوعِ جوله مندر نام دارد که حدوداً ۱۸ کیلوگرم وزن دارد. نوعی دیگر از جوله وجود دارد به نام جوله کون که از ریشه درخت افرا تراشیده می‌شود.

کلز: وسیله‌ای است چوبی که به‌جای ملاقه از آن برای هم زدن و سرد کردن شیر استفاده می‌کنند.

کیله لاک: به‌عنوان پیمانه مورداستفاده قرار می‌گیرد.

قند چوله: وسیله‌ای برای خرد کردن قند استفاده می‌شده است.

تنباکو چوله: وسیله‌ای که به‌عنوان ظرف تنباکو مورداستفاده قرار می‌گرفته است.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - لاک تراشی

گلیم‌بافی:

گلیم‌بافی نیز نوعی دیگر از صنایع‌دستی استان مازندران است که امروزه نیز در بیشتر روستاها و شهرها به این هنر اشتغال دارند. نقش‌های گلیم بیشتر به شکل‌های هندسی است.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - گلیم بافی

جوراب‌بافی:

یکی از صنایع‌دستی رایج استان مازندران است که بومی است که به‌ویژه در روستای صالحان بافته می‌شود. این صنعت را می‌توان به دو نوع جوراب چکمه‌ای و گردن بلند تقسیم کرد.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - جوراب بافی

جاجیم‌بافی:

در بین دست‌باف‌های روستایی جاجی اهمیت زیادی دارد. کاربردهای آن زیرانداز پشتی سجاده رختخواب‌پیچ مفرش پتو است. این هنر روستایی بیشتر در منطقه‌های روستایی متکازین در توابع بهشهر و بخش دودانگه ساری و آلاشت سوادکوه رواج دارد.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - جاجیم بافی

چنته لفور:

 چنته نوعی کیف دسته‌دار که در لفور از توابع سوادکوه ساخته می‌شود. از دستگاه (کرکوچال) برای بافت آن استفاده می‌شود.

صنایع دستی ساری - صنایع دستی مازندران - چنته لفور


اشتراک گذاری




نظرات(0)


برای نوشتن نظر خود باید وارد سایت شوید.

جستجو





هر چیزی که در مورد هنر و صنایع دستی باید بدانید.
>