صنایع دستی اصفهان - اصفهان


نام مستعار نویسنده : مهدی مرادی

تاریخ انتشار : جمعه , 13 اردیبهشت 1398

تعداد بازدید : 0

صنایع دستی اصفهان

صنایع دستی اصفهان - اصفهان

صنایع دستی اصفهان - اصفهان

 

بیوگرافی استان اصفهان:

استان اصفهان استانی است باستانی- گردشگری در مرکز ایران. شهر اصفهان مرکز این استان هست. این استان ازنظر جمعیت رتبه سوم را در کشور دارا است. استان اصفهان از شمال با استان مرکزی، از جنوب با استان‌های فارس و کهگیلویه و بویر احمد، از غرب با استان‌های لرستان و چهارمحال و بختیاری و از شرق ب استان‌های خراسان و یزد هم‌مرز هست. از شهرستان‌های این استان می‌توان اصفهان، برخوار و میمه، سمیرم، فریدن، مبارکه، لنجان، کاشان، فلاورجان، خوانسار، شهرضا، خمینی‌شهر، نجف‌آباد، نطنز و نائین را نام برد. آب‌وهوای این استان به‌طورکلی معتدل و خشک هست. استان اصفهان ازلحاظ آب‌وهوا ممتاز و فصل‌های چهارگانه به‌طور منظم در آن قابل‌مشاهده است.

استان اصفهان در سال ۲۰۰۶ به‌عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلامی و در سال ۱۳۸۸ به‌عنوان پایتخت فرهنگی و تمدن ایران اسلامی انتخاب گردید. این استان به دلیل وجود معماری‌های زیبا و پل‌های سرپوشیده-کاخ ها- مساجد و مناره‌های فوق‌العاده باعث شد که در فرهنگ ایران به نصف جهان لقب بگیرد. میدان نقش‌جهان در این استان یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های دنیا هست که نمونه برجسته‌ای از معماری اسلامی است که توسط یونسکو به‌عنوان میراث جهانی مورد ثبت قرارگرفته است.

از نام‌های کهن این شهر می‌توان گابیان، جی، گابا، گب، صفاهان، پارتاک، پاری، صفاهون، پرتیکان و صفویان را نام برد.

بیشتر جمعیت استان اصفهان را فارس زبانان تشکیل داده‌اند اما بختیاری‌ها، یهودی‌ها، ارمنی‌ها و تا حدودی آذری‌ها در قسمت‌هایی از این استان سکونت دارند.

در کتب تاریخی اصفهان را پایگاه سپاهی و دفاعی می‌دانند که بتا وجود قلعه‌ها و دژها امنیت آن برای شهرسازی و سکونت تضمین‌شده است. وجود قلعه‌های فراوان تاریخی مثل قلعه سارویه، قلعه تبرک، قلعه گارد دژ، قلعه آتشگاه و ...مؤید این نظر هست.

اکثر نویسنده‌ها عقیده دارند چون این منطقه قبل از اسلام به‌ویژه در دوره ساسانیان از مراکز گردآمدن سپاه و سپاهیان منطقه‌های جنوب ایران مثل فارس، بختیاری، سیستان، خوزستان و... بوده است به آنجا اسپهان گفته می‌شده است و سپس بعد از اسلام عربی شده و به‌صورت اصفهان در آمده است.

استان اصفهان - شهر اصفهان

معرفی صنایع‌دستی استان اصفهان:

از انواع صنایع‌دستی استان اصفهان می‌توان خاتم‌سازی، منبت‌کاری، نمدمالی، گیوه‌بافی و گیوه‌دوزی، پوست و پوستین‌دوزی، قلم کاری، لاکی روغنی، عبا بافی، ملیله سازی، ضریح سازی، صحافی، کاشی سازی، سوزن‌دوزی را نام برد.

قلمکار سازی استان اصفهان:

قلمکار سازی از صنایع‌دستی پر سابقه استان اصفهان هست که قرن‌ها دارای شهرت زیاد بوده است و از دوره مغول‌ها در ایران مرسوم شد. عمر این هنر پرشکوه در دوره صفویه بوده و در اواسط عصر قاجار و به‌تدریج از رو نقش کاسته شد. قلمکار سازی نوعی پارچه‌های قواره‌ای قلمکار که در اصطلاح آن روزها به آن دلگه گفته می‌شده است را می‌توان نام برد.

صنایع دستی اصفهان - قلمکار سازی

خاتم‌سازی:

هنر خاتم‌سازی آراستن سطح اشیا یا مثلث‌های کوچک هست که طرح‌های متفاوت آن به‌صورت شکل‌های منظم هندسی بوده است. این اشکال هندسی را با قرار دادن مثلث‌هایی کوچک در کنار هم نقش می‌دهند. آثار خاتم‌کاری که از قدیم به‌جای مانده مانند رحل‌های قرآن-در های کاخ‌ها و صندوق‌های مقابر نشان می‌دهند این هنر درگذشته و به‌ویژه در دوره صفویه رایج بوده است. در ابتدا خاتم‌کاری با استفاده از مثلث‌های بسیار بزرگ پهلوی هم قرار می‌دادند درست می‌شد اما به‌تدریج با پیشرفت و ذوق هنرمندان اندازه‌های مثلث‌ها ریزتر شد. مواد اولیه این صنعت عبارت است از چوب فوفل، چوب نارنج، استخوان، شتر، چوب گردو، سریشم گرم، سریشم سرد، فیبر، روغن جلا، فرمالین و تخته‌سه‌لایی هست. از خاتم‌کاری در تهیه‌ی محصولاتی همچون قاب عکس، جعبه سیگار، جعبه لوازم‌آرایش، جاکلیدی، جاقلمی، جلد آلبوم، عصا و پیپ استفاده می‌شود. در اصفهان علاوه بر اینکه بر اشیا خاتم که به روش شیرازی می‌سازند قسمتی از مصنوعات خاتم را با استفاده از نقره و میناسازی ترکیب کرده‌اند که در شیراز وجود ندارد. مثل جعبه‌های خاتمی که روی آن‌ها را نقش مینیاتوری می‌کنند.

صنایع دستی اصفهان - خاتم سازی

منبت‌کاری:

اصطلاح منبت‌کاری به معنای کنده‌کاری خاص همراه با خلل و فرج بر روی چوب هست که سابقه‌ای دیرینه را دارا هست. مهم‌ترین ماده‌ای که روی آن منبت‌کاری را انجام می‌دهند چوب هست. این چوب مورداستفاده باید محکم و بدون گره باشد. به همین دلیل از چوب‌های آبنوس، بقم، فوفل، عناب، شمشاد و گردو استفاده می‌کنند. منبت‌کاری در شهرهای گلپایگان و اصفهان بسیار رایج هست.

صنایع دستی اصفهان - منبت کاری

نمدمالی:

نمدمالی از انواع صنایع‌دستی استان اصفهان که رونق فراوان دارد و از مراکز مهم نمدمالی در اصفهان شهر (شهرضا) هست.

صنایع دستی اصفهان - نمدمالی

گیوه‌بافی و گیوه‌دوزی:

متأسفانه گیوه‌بافی در شهرهای مختلف این استان در حال از بین رفتن هست. گیوه‌بافان این استان علاوه بر بافت گیوه به تعمیر کفش نیز مشغول‌اند. نحوه بافت گیوه که شامل تهیه رویه، تهیه تخت گیوه و در آخر دوخت رویه و تخته است مانند دیگر نقاط کشور هست.

صنایع دستی اصفهان - گیو بافی و گیوه دوزی

عبا بافی در نائین:

شهر نائین در شرق استان اصفهان قرارگرفته است و تنها صنایع‌دستی آن عبا بافی هست که در نزدیکی شهر نائین منطقه‌ای به نام محمدیه بافته می‌شود. تغییر با ۲۵٪ عبای بافته‌شده در داخل استان مورداستفاده قرار می‌گیرد و باقی آن‌ها به شهرهای قم و مشهد و گاهی به کشورهای عربی صادر می‌شوند.

صنایع دستی اصفهان - عبا بافی در نائین

سفال و سرامیک‌سازی:

سفال و سرامیک‌سازی از صنایع‌دستی استان اصفهان که در شهرهای اصفهان، نطنز و شهرضا رایج هست. شهر رضا از مراکز عمده‌ی سفال سازی ایران است که محصولات آن خریداران بسیاری دارد. از انواع نقش‌هایی که در سفال و سرامیک شهرضا دیده می‌شود می‌توان نقش گل‌وبوته و ماهی را نام برد که برای رنگ کردن لعاب آن نیز از اکسیدهای فلزاتی مانند آهن-مس-منگنز و کبالت استفاده می‌شود. در شهر نطنز هم یک کارگاه با استفاده از خاک استون ور محصولات موردتوجه و جالبی را تولید می‌کند و همچنین در شهر اصفهان کارگاه‌های متعدد سفال و سرامیک به چشم می‌خورند.

صنایع دستی اصفهان - سفال و سرامیک سازی

پوست و پوستین‌دوزی:

صنعت پوست دوزی در شهر اصفهان از صنایع‌دستی پررونق در قدیم بوده است؛ اما امروزه آن رونق قدیم خود را ندارد. تولیدات پوستی اصفهان به دلیل ظرافت و لطافت الیاف و رنگ سفید و یکدست آن خواهان زیادی دارد ولی امروزه بررسی‌ها نشان می‌دهد که تعداد و خریداران در حال کاهش است و ازاین‌رو تعداد کارگاه‌ها در حال کاهش‌اند.

صنایع دستی اصفهان - پوست و پوستین دوزی

ملیله سازی:

از رشته‌های صنایع‌دستی استان اصفهان که دارای ارزش هنری بالایی است و تولید آن نیاز به ظرافت و دقت زیاد دارد.

صنایع دستی اصفهان - ملیله سازی

سکمه‌دوزی و قلاب‌دوزی:

از دیگر رشته‌های صنایع‌دستی استان اصفهان سکمه‌دوزی و قلاب‌دوزی است. مواد اولیه سکمه دوزان کتان ایرانی و خارجی و نخ پنبه است. از انواع محصولات آن می‌توان رومیزی گرد، دستمال‌های مخصوص و زیر بشقابی را نام برد.

صنایع دستی اصفهان - سکمه دوزی و قلاب دوزی

صنایع دستی اصفهان - سکمه دوزی و قلاب دوزی

نگارگری در اصفهان:

این رشته در ایران دارای سابقه‌ای طولانی است. اصولاً برای نگارگری از چوب عاج، فیبر و استخوان استفاده می‌شود و از آن معمولاً برای دور قاب عکس و جعبه در خاتم و مینا استفاده می‌شود.

صنایع دستی اصفهان - نگارگری

میناکاری:

گفتن این مشکل است که بتوانیم بگوییم از چه زمانی میناکاری در ایران رایج شد. رایج شدن میناکاری در اصفهان از دوران پهلوی بوده است. از محصولات میناکاری می‌توان گلوبند، انگشتر، گوشواره، قوطی سیگار، جعبه‌های خاتم‌کاری شده، بشقاب مینا، گلدان مینا و...را نام برد. روی اشیا طلایی و نقره‌ای می‌توان میناکاری کرد اما میناکاری بیشتر روی مس انجام می‌دهند.

صنایع دستی اصفهان - میناکاری

لاکی روغنی:

از محصولات مختلف لاکی روغنی می‌توان قلمدان سازی را نام برد که باهنر و فرهنگ ایران پیوند دیرینه دارد زیرا میراث‌های نقاشی و نگارگری و منبت‌کاری هنرمندان قدیمی بر جعبه‌های قلمدان نقش بسته‌شده است. قلمدان سازی از دوره صفویه رونق بسیاری گرفت قلمدان‌های آن دوره از اصیل‌ترین اثرهای هنری باستانی حساب می‌شوند.

قلمدان‌ها ازنظر جنس بر سه نوع‌اند قلمدان‌های چوبی، فلزی، مقوایی و ازنظر اندازه هم به چهار گونه نیم بهره، متوسط یا یک بهر، عددی یا دو بهره و بزرگ یا سه بهره تقسیم می‌شوند. از دیگر محصولات لاکی روغنی می‌توان جلدسازی و قاب آیینه را نام برد.

صنایع دستی اصفهان - لاکی روغنی

سوزن‌دوزی:

از صنایع‌دستی استان اصفهان که منحصراً کار زنان و دختران است. امروزه محصولات این هنر شامل زیرلیوانی، کفش، کمربند و جلیقه است. طرح‌های سوزن‌دوزی اکثراً ذهنی هستند.

صنایع دستی اصفهان - سوزن دوزی

صحافی:

 صحافی به اتصال همه‌ی برگه‌های کتاب و قرار دادن آن‌ها در پوشش یا محافظی به نام جلد که هم با ماشین و هم با دست صورت می‌گیرد؛ که البته در قدیم بیشتر توسط دست و باذوق هنرمندان این هنر انجام می‌گرفته است. از قدیمی‌ترین کتاب جلد شده روایت‌های انجیل بوده است که مربوط شش قرن بعد از میلاد است که در مصر نوشته‌شده است و کاغذ آن از جنس پاپیروس است.

صنایع دستی اصفهان - صحافی

ضریح سازی:

در اصطلاح فارسی ضریح را صندوقی بر قبر معنا کرده‌اند که گاهی با عناوینی دیگر چون صندوق حائل حفاظ نیز همراه است.

ضریح ازنظر فرم محفظه‌ای است مکعب مستطیل که گاها پلان آن مستطیل است. از هنرهای تشکیل‌دهنده آن می‌توان درودگری، مرصح، طراحی و نقاشی سنتی، زرگری سازندگی ترصیع، بافت، ترمه‌بافی، رودوزی، قلم‌زنی و سبک‌های مختلف آن را نام برد.

صنایع دستی اصفهان - ضریح سازی

فیروزه کوبی:

از معدود صنایع‌دستی استان اصفهان فیروزه کوبی است که سابقه تاریخی چندانی ندارد و امروزه هم تولید محدودی دارد. قدمت این هنر به حدود هفتادسال قبل برمی‌گردد. در استان اصفهان فیروزه کوبی علاوه بر جواهرات بر روی ظروفی مثل بشقاب، کاسه، لیوان و گلاب‌پاش و... انجام می‌گیرد.

صنایع دستی اصفهان - فیروزکوبی


اشتراک گذاری




نظرات(0)


برای نوشتن نظر خود باید وارد سایت شوید.

جستجو





هر چیزی که در مورد هنر و صنایع دستی باید بدانید.
>